Trong khoảng 5 đến 8 tuổi, phần lớn trẻ đi từ chỗ đọc thuộc lòng “một, hai, ba” đến chỗ thật sự hiểu con số: số nào lớn hơn, số nào đứng sau, gộp hai nhóm nhỏ lại thì được bao nhiêu. Phiếu bài tập có ích, nhưng trò chơi thường hiệu quả hơn. Một đứa trẻ đẩy tờ bài tập thứ hai ra xa vẫn có thể vui vẻ chơi cùng một trò hai mươi lần liền.
Cả mười trò dưới đây chỉ cần những thứ hầu như nhà nào cũng có: phấn, xúc xắc, bộ thẻ số, giấy và bút. Mỗi trò đều có cách chơi, kỹ năng trẻ được luyện và một phiên bản khó hơn khi con đã sẵn sàng.
Tổng quan nhanh
| # | Trò chơi | Cần chuẩn bị | Luyện gì | Tuổi |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Nhảy lò cò số | Phấn, một viên đá nhỏ | Đếm, thứ tự số | 5+ |
| 2 | Săn số quanh nhà | Không cần gì | Nhận ra số trong đời sống | 5+ |
| 3 | Tìm số từ 1 đến 100 | Giấy, bút | Quan sát, thứ tự đến 100 | 6+ |
| 4 | Đua xúc xắc | 2 xúc xắc, giấy | Cộng số nhỏ | 5+ |
| 5 | So thẻ số | Thẻ số | So sánh số | 5+ |
| 6 | Dây phơi số | Dây, kẹp, thẻ số | Sắp thứ tự, tìm số thiếu | 5+ |
| 7 | Đi chợ tí hon | Đồng xu, đồ chơi | Cộng, thối tiền | 6+ |
| 8 | Vỗ tay đếm số | Không cần gì | Đếm cách quãng | 6+ |
| 9 | Đoán số | Không cần gì | Lớn hơn, nhỏ hơn, tư duy | 6+ |
| 10 | Bingo số | Giấy, bút, cúc áo | Đọc số nhanh | 6+ |
1. Nhảy lò cò số
Cách chơi: Vẽ ô lò cò bằng phấn và viết số từ 1 đến 10 vào các ô. Trẻ thả viên đá vào ô số 1, nhảy qua cả dãy nhưng bỏ qua ô có đá, rồi nhặt đá lên trên đường quay lại. Lượt sau thả đá vào ô số 2, cứ thế đến ô 10.
Luyện gì: đọc số theo thứ tự trong lúc cơ thể đang vận động. Với nhiều trẻ, đếm kiểu này nhớ lâu hơn hẳn so với ngồi yên một chỗ.
Phiên bản khó hơn: viết 10, 20, 30 cho đến 100 vào các ô, hoặc yêu cầu trẻ nói to số của ô mình vừa đáp xuống cộng thêm một.
2. Săn số quanh nhà
Cách chơi: Giao một nhiệm vụ đơn giản, ví dụ “tìm ba đồ vật có số 5”, rồi để trẻ đi tìm trong nhà hoặc ngoài đường. Đồng hồ, số nhà, điều khiển TV, lịch, nhãn giá, biển số xe buýt đều tính.
Luyện gì: nhận ra con số có mặt ở khắp nơi và đọc được số ở nhiều cỡ chữ, kiểu chữ khác nhau.
Phiên bản khó hơn: săn số theo đúng thứ tự từ 1 đến 20, mỗi số một đồ vật. Trò này đặc biệt hợp khi đi dạo.
3. Tìm số từ 1 đến 100 trên giấy
Cách chơi: Viết các số từ 1 đến 100 (hoặc 1 đến 40 cho trẻ nhỏ hơn) rải rác khắp tờ giấy, to nhỏ và nghiêng khác nhau. Trẻ khoanh tròn lần lượt theo thứ tự: 1, rồi 2, rồi 3… Thêm đồng hồ bấm giờ nếu con thích thử thách.
Luyện gì: kiên nhẫn quét mắt khắp trang, nhận mặt số có hai chữ số và nhớ mình đang ở đâu trong một dãy dài.
Phiên bản khó hơn: làm hai tờ giống hệt nhau để hai người thi nhau, hoặc dùng nhiều màu mực để trẻ không thể dựa vào màu mà đoán số tiếp theo.
Tự viết 100 con số rải rác mất chừng mười phút. Vào những hôm được phép dùng màn hình một chút, VENO 1-100 là phiên bản chơi miễn phí trên trình duyệt của đúng trò này, mỗi ván một bảng số mới và có chế độ hai người thi nhau trên cùng một thiết bị.
4. Đua xúc xắc
Cách chơi: Vẽ một đường đua 30 ô trên giấy, xếp hình zíc zắc là vừa một trang. Mỗi người gieo hai viên xúc xắc, cộng hai số lại và đi đúng bấy nhiêu ô. Ai về ô 30 trước thì thắng.
Luyện gì: cộng hai số trong phạm vi 12 và đếm tiếp từ ô đang đứng thay vì đếm lại từ 1.
Phiên bản khó hơn: thêm luật, ví dụ “đáp vào ô là bội của 5 thì lùi lại hai ô”.
5. So thẻ số
Cách chơi: Dùng bộ thẻ số tự làm từ 1 đến 20 (hoặc bộ bài đã bỏ các lá hình). Chia đều thẻ cho hai người. Cả hai cùng lật một thẻ, số lớn hơn thì được lấy cả hai thẻ. Nếu hoà, mỗi người úp ba thẻ rồi lật thẻ thứ tư để phân thắng thua.
Luyện gì: so sánh số thật nhanh.
Phiên bản khó hơn: mỗi người lật hai thẻ và cộng lại, tổng lớn hơn thì thắng. Với trẻ 7–8 tuổi, thử tính hiệu của hai thẻ.
6. Dây phơi số
Cách chơi: Căng một sợi dây giữa hai chiếc ghế, dùng kẹp phơi đồ kẹp các thẻ số 1 đến 10 (hoặc 1 đến 20) theo thứ tự. Khi trẻ nhắm mắt, bạn lấy đi một thẻ. Trẻ mở mắt, tìm ra số bị thiếu và kẹp nó lại đúng chỗ.
Luyện gì: thứ tự các số, số đứng trước và đứng sau.
Phiên bản khó hơn: dùng các số tròn chục (10, 20, 30…), hoặc đưa cả bộ thẻ đã xáo trộn để trẻ tự sắp lại từ đầu.
7. Đi chợ tí hon
Cách chơi: Gắn nhãn giá từ 1 đến 10 lên đồ chơi, trái cây hoặc bánh kẹo. Đưa trẻ một nắm đồng xu. Trẻ chọn hai món, cộng tiền và trả cho bạn trong vai người bán. Sau đó đổi vai để trẻ tập thối tiền.
Luyện gì: phép cộng, đếm tiền và phép trừ thông qua việc thối tiền.
Phiên bản khó hơn: cho một khoản ngân sách, ví dụ “con có 15 đồng, con mua được gì?”, để trẻ tự tìm nhiều cách kết hợp.
8. Vỗ tay đếm số
Cách chơi: Cùng đếm to, nhưng chỉ vỗ tay ở một số con số nhất định. Bắt đầu với các số cách 2 (2, 4, 6…), sau đó là cách 5 (5, 10, 15…).
Luyện gì: đếm cách quãng, nền tảng cho bảng cửu chương sau này.
Phiên bản khó hơn: thì thầm các số ở giữa và chỉ nói to số được vỗ tay, hoặc dậm chân ở mỗi số chia hết cho 3.
9. Đoán số
Cách chơi: Bạn nghĩ một số từ 1 đến 20. Trẻ đoán, bạn chỉ trả lời “lớn hơn” hoặc “nhỏ hơn”. Đếm xem mất bao nhiêu lần đoán, rồi đổi vai.
Luyện gì: so sánh số, hiểu khoảng giá trị và bước đầu biết tính toán chiến thuật. Trẻ sẽ sớm nhận ra đoán số ở giữa khoảng là cách khôn ngoan nhất.
Phiên bản khó hơn: mở rộng lên 1 đến 100. Trò này rất hợp để chơi trên xe khi đi xa.
10. Bingo số
Cách chơi: Mỗi người vẽ một bảng 5×5 và điền số vào, từ 1 đến 30 cho trẻ nhỏ và đến 100 cho trẻ lớn hơn. Một người bốc các mẩu giấy ghi số trong bát và đọc to. Người chơi dùng cúc áo phủ lên số trùng. Ai đủ một hàng trước thì thắng.
Luyện gì: nhận mặt và đọc số thật nhanh.
Phiên bản khó hơn: đọc một phép cộng nhỏ thay cho con số (“7 cộng 5”), người chơi phủ lên ô có đáp án.
Vài lưu ý cho bố mẹ
- Chơi ngắn thôi. Mười đến mười lăm phút là đủ. Dừng khi con vẫn còn đang vui để lần sau con muốn chơi tiếp.
- Chọn trò theo tuổi. Trẻ 5 tuổi thường thích trò 1, 2, 5 và 6 trước. Trẻ 7–8 tuổi hợp với trò 3, 7, 9 và 10, nhất là các phiên bản khó.
- Trò chuyện về cách chơi. Hỏi con “sao con tìm ra nhanh thế?”. Việc giải thích suy nghĩ của mình cũng là một phần của việc học.
- Để ý đồ vật nhỏ. Xúc xắc, cúc áo và đồng xu cần người lớn trông khi có em nhỏ ở gần.
Câu hỏi thường gặp
Trò chơi con số nào hợp với trẻ 5 tuổi nhất?
Nên bắt đầu với nhảy lò cò số, săn số quanh nhà, so thẻ số với số nhỏ và dây phơi số đến 10. Các trò này dùng số dưới 20 và có nhiều vận động.
Những trò này có thay được việc học toán ở trường không?
Không. Đây là cách luyện tập nhẹ nhàng những gì trẻ học trên lớp, giúp việc lặp đi lặp lại trở nên giống như chơi.
Nên chơi bao lâu một lần?
Vài buổi ngắn mỗi tuần hiệu quả hơn một buổi dài.
Nhiều trẻ có chơi cùng được không?
Được. Phần lớn các trò hợp cho 2 đến 4 người, riêng đua xúc xắc và bingo có thể chơi nhóm đông hơn.
Tối nay hãy chọn một trò, giữ luật thật đơn giản, rồi để con tự quyết định lần sau có muốn thử phiên bản khó hơn hay không.
